برای تاسیس اداره دامپزشکی، با تلاش مرحوم مصطفی قلیبیات (معاون وزیر فلاحت، تجارت و فواید عامه)، در مهرماه ۱۳۰۳، لایحه تاسیس «موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی» تنظیم شد و از سوی وزارت مذکور به مجلس پنجم ارایه گردید. با صلاحدید نمایندگان، لایحه مذکور برای بررسی بیشتر به دو کمیسیون «فواید عامه» و «معارف» ارجاع گردید. از سوی کمیسیون فواید عامه، فلاحت و تجارت، قانونی مشتمل بر ۲ ماده و از سوی کمیسیون معارف و صحیه، قانونی مشتمل بر ۴ماده پیشنهاد گردید: ۱-تاسیس موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی ۲- فعالیت تحت نظارت انستیتو پاستور۳- استخدام متخصص بیطاری از فرانسه با حقوق سالیانه ۴۰۰۰تومان ۴- واگذاری یکی از قراء خالصه توسط دولت برای استقرار و توسعه موسسه.
در آن روزها به دلیل اختلاف نظرنمایندگان درخصوص این که کدام وزارتخانه باید متولی امر باشد و نیز وجود تفاوت در مواد ارایه شده از سوی دو کمیسیون فوق، احتمال داشت لایحه مذکور از دستور کار مجلس خارج شود. اما در جلسه رای گیری، عبدالحسین تیمورتاش (وزیر وقت وزارت فواید عامه )، با حضور و دفاع خوب خود باعث تصویب لایحه گردید. او اصرار داشت که در این جلسه، تاسیس موسسه به تصویب برسد و بقیه موارد در لوایح تکمیلی بعدی بررسی و تصویب گردد. در نهایت، قانون تاسیس موسسه رازی در ساعت ۱۲ ظهر روز سهشنبه ۱۶ دی ماه ۱۳۰۳ ، زیر نظر وزارت معارف (وزارت علوم) به تصویب رسید. این قانون اولین مصوبه مجلس شورای ملی در ارتباط با امور دام کشور محسوب میگردد. چند ماه پس از شروع فعالیت موسسه مذکور، به دلیل نبود محل مناسب برای نگهداری حیوانات بزرگ در انستیتو پاستور، به دستور «مصطفی قلیبیات» مقداری از اراضی کمال آباد (کرج ) درمجاورت قریه حصارک کرج در اختیار انستیتو پاستور قرارگرفت تا به عنوان محل کار و سکونت کارمندان و ساخت طویلههای حیوانات برای تهیه سرم مورد استفاده قرار گیرد. از این رو در اردیبهشت ۱۳۰۴ این موسسه به کرج منتقل گردید.
موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی، در واقع اولین آزمایشگاه تشخیص بیماریهای دامی و تهیه سرم و واکسنهای مربوط بود که در ایران تاسیس گردید. مسئولیت این موسسه با ۲۲ نفر پرسنل (شامل ۱۴ نفر کادر فنی و ۸ نفر کادر خدماتی) و شرح وظایف زیر بر عهده مرحوم دکتر عبدالله حامدی گذاشته شد. وظایف موسسه مذکور عبارت بودند از:
۱- جلوگیری ازامراض حیوانات به روش علمی که در تمام دنیا معمول است. ۲- تهیه واکسن و سرم برای تمام امراض که سرم و واکسن آنها کشف شده است. ۳-مطالعه امراض نباتی و شناختن حشرات مفید ومضر و به دست آوردن طریقه علمی و عملی برای برانداختن حشرات موذی از قبیل ملخ، سن و غیره. ۴- سعی در ازدیاد حیوانات اهلی و نباتات مفید از روی قواعد علمی ۵- بسط و توسعه شعبات موسسه در تمام ایالات و ولایات و توسعه عملیات خود در تمام مملکت. تلاشهای شـبـانـهروزی مـحـقـقان موسسه موجب شد تا سرانجام شیوع و ابتلا به بیماری طاعون گاوی در سال۱۳۰۶ فروکش کند. در سال ۱۳۰۷ به علت فروکش کردن بیماری طاعون گاوی و هجوم ملخها به کشور، توجه متولیان کشاورزی معطوف به تولید سم« آرسنیات دو سود» ومبارزه با ملخ گردیدوبرای مدت ۳ سال فعالیت سرمسازی متوقف گردید. روزنامه اطلاعات در روز ۲۶بهمن ۱۳۰۹ نوشت: تاکنون سمی که از خارجه برای مبارزه با ملخها وارد میشد خرواری یکصدوپنجاه تومان با گرانی اسعار (ارزهای خارجی) تمام میشد و اینک که وسایل سم سازی در موسسه حصارک فراهم شده، خرواری هفتاد تا هشتاد تومانی برایمان بیشتر خرج برنمی دارد. با این حال شیوع بیماریهای واگیردار متعدد که جان انسانها و دام و طیور کشور را تهدید میکرد باعث شد تا مسئولان وقت برای مبارزه با بیماریهای واگیردار دامی و انسانی، این مـوسـسـه را دوباره احیا کنند، ازاین رو با مصوبه مجلس در ۱۶ خرداد ماه ۱۳۰۸، مقرر گردید اداره فلاحت یکنفر دامپزشک متخصص در امر باکتریولوژی و سرمسازی را برای موسسه دفع آفات حیوانی استخدام نماید. در سال ۱۳۰۹،وزارت "اقتصاد ملی" جانشین وزارت فواید عامه شد. هنگامیکه نماینده این وزارت، مهندس محمود فاتح برای خرید اولین کارخانه قند کشور (جهت احداث در کرج) و استخدام کارشناسان اروپایی برای پیشرفت امر کشاورزی به اروپا رفته بود، اقدام به استخدام یکنفر دامپزشک فرانسوی بهنام «لویی پیر دلپی» نمود تا موسسه رازی بار دیگر راه اندازی و شروع به کار نماید. در اوایل سال ۱۳۱۰ دکتر دلپی پس از انتصاب، در اولین اقدام عملی خود، به بازدید از نقاط مختلف شهر و حومه تهران پرداخت تا مکانی مناسب برای احداث موسسه رازی بیابد. وی محل فعلی موسسه را در قریه حصارک مناسب تشخیص داد و در خردادماه سال ۱۳۱۰ در این محل مستقر شد و اساس موسسه رازی را که در آن زمان «بنگاه سرمسازی حصارک» نامیده میشد پایهگذاری نمود. در سال ۱۳۱۲ اولین آزمایشگاه با نام «دارالتجزیه امراض حیوانی» در موسسه تاسیس گردید .
انتزاع و تغییرات در موسسه
انتزاع موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی از انستیتو پاستور در اوایل ۱۳۰۵ رخ داد، موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی از وزارت معارف به وزارت فواید عامه منتقل و در اواخر همانسال جزو تشکیلات اداره کل صناعت و فلاحت گردید، با اینحال دکتر عبدالله حامدی همچنان مسئولیت آن را بر عهده داشت. در اوایل سال ۱۳۰۶، موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی بهطورکامل از انستیتو پاستور ایران جدا و مستقل گردید. انتزاع بنگاه سرمسازی حصارک از اداره کل دامپزشکی در سال ۱۳۲۲ رخ داد و بنگاه سرمسازی حصارکو دامپروری حیدرآباد نام گرفت و به علت تشکیل اداره دامپروری در سال ۱۳۲۳ ، دانشکده دامپزشکی از اداره کل دامپزشکی جدا گردیدند و به طور مستقل به تصدی امور تخصصی خود پرداختند.
تغییر نام موسسه رازی موسسه رازی
از این موسسه به مرور زمان با اسامی مختلفی نام برده میشد از جمله: موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی، بنگاه سرمسازی حصارک، بنگاه حصارک، بنگاه سرمسازی، موسسه رازی، انستیتو رازی، سرمسازی رازی و ... ولی در نامهنگاریهای رسمی اسامی زیر مورد استفاده قرار گرفته است: - موسسه دفع آفات حیوانی و سرمسازی - موسسه تحقیقات دامپزشکی حصارک - بنگاه سرمسازی و مطالعات دامپزشکی حصارک - بنگاه مایهسازی و بررسیهای دام پزشکی حصارک - بنگاه سرمسازی/ مایهسازی حصارک در ۱۵مهرماه سال ۱۳۲۵، نامهای از سوی وزیر کشاورزی وقت (شمسالدین امیرعالی) خطاب به نخستوزیر (احمد قوام) نگاشته شد که در آن به متناسب نبودن نام بنگاه سرمسازی حصارک و لزوم بهرهمندی از نام رازی) دانشمند بزرگ ایرانی)برای چنین موسسهای اشاره گردید. به این منظور لایحهای تهیه شد و به پیوست تقدیم نخست وزیر گردید تا با طرح در هیات وزرا، مقدمات اجرای آن فراهم آید. ازاین رو در ۱۷ مهرماه ۱۳۲۵ نام بنگاه واکسن و سرمسازی رازی به تصویب رسید. سپس به مرور زمان، «موسسه واکسن و سرمسازی رازی» نامیده شد تا این که در سال ۱۳۷۱ به علت همخوانی با نام سایر موسسات زیر مجموعه سازمان در راستای ساخت واکسن و سرمهای درمانی، «موسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی» نامیده شد.
جابجایی موسسه رازی
در بین وزارتخانهها
موسسه رازی از زمان تاسیس تاکنون به دلیل انحلال، تغییر نام و یا تغییر وظایف در بین وزارتخانههای زیر جابه جا شده است:
۱- وزارت معارف (انستیتو پاستور) سالهای ۱۳۰۳ تا ۱۳۰۵، ۲- وزارت فواید عامه (اداره کل فلاحت) سالهای ۱۳۰۵ تا ۱۳۰۹، ۳- وزارت اقتصاد ملی ( اداره کل فلاحت) سالهای ۱۳۰۹ تا ۱۳۱۱، ۴- اداره کل کشاورزی ۱۳۱۷تا ۱۳۲۰، ۵-وزارت کشاورزی ۱۳۲۰ تا۱۳۶۹، ۶- وزارت جهاد سازندگی ۱۳۸۰ -۱۳۶۹ ،۷-وزارت جهاد کشاورزی ۱۳۸۰ تا کنون
شما چه نظری دارید؟